शहरातील बदलती जीवनशैली, बंदिस्त कामाची पद्धत आणि अपुरा सूर्यप्रकाश यामुळे व्हिटॅमिन डीची कमतरता ही गंभीर आरोग्य समस्या बनत चालली आहे. हाडे, स्नायू, प्रतिकारशक्ती आणि मानसिक स्वास्थ्यासाठी अत्यावश्यक असलेले व्हिटॅमिन डी आज शहरात राहणाऱ्या सुमारे ८० टक्के लोकांमध्ये कमी असल्याचे अभ्यासातून समोर आले आहे. विशेष म्हणजे दिवसभर उन्हात वावरणारे लोकसुद्धा याचा पूर्ण फायदा घेत नाहीत, ही बाब अधिक चिंताजनक मानली जात आहे.
व्हिटॅमिन डीची कमतरता असल्यास थकवा, अंगदुखी, झोपेचा त्रास, केस गळणे, प्रतिकारशक्ती कमी होणे आणि दीर्घकाळात हाडे ठिसूळ होण्याचा धोका वाढतो. त्यामुळे ‘दररोज आवश्यक व्हिटॅमिन डी कसे मिळवावे?’ हा प्रश्न सर्वसामान्यांना पडला आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, सूर्यप्रकाश हा व्हिटॅमिन डीचा प्रमुख नैसर्गिक स्रोत आहे. सकाळी १० वाजण्यापूर्वी किंवा संध्याकाळी ४ नंतर १० ते १५ मिनिटे (गडद त्वचेच्या व्यक्तींनी २० ते ३० मिनिटे) उन्हात राहिल्यास शरीरात व्हिटॅमिन डी तयार होते. मात्र सनस्क्रीन, जॅकेट किंवा टोपी यामुळे त्याचे शोषण कमी होते, हे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
आहाराच्या माध्यमातूनही व्हिटॅमिन डी मिळवता येते. नॉन-व्हेज खाणाऱ्यांसाठी सॅल्मन, ट्यूना, मॅकेरल, सार्डिन यांसारखे चरबीयुक्त मासे आणि सीफूड हे उत्कृष्ट स्रोत आहेत. केवळ १०० ग्रॅम सॅल्मनमधून दिवसाची गरज भागू शकते. शाकाहारी लोकांसाठी अतिनील किरणांद्वारे प्रक्रिया केलेले मशरूम हा उत्तम पर्याय ठरतो. आठवड्यातून ३ ते ४ वेळा मशरूमचे सेवन केल्यास चांगली मात्रा मिळते.
याशिवाय अंड्याच्या पिवळ्या बलकामध्ये, तसेच फोर्टिफाइड दूध, दही, सोया-दूध, बदाम-दूध, ओट्स, संत्र्याचा रस आणि न्याहारी तृणधान्यांमध्येही व्हिटॅमिन डी आढळते. तरीही कमतरता जास्त असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने व्हिटॅमिन डी3 सप्लीमेंट घेण्याचा सल्ला दिला जातो.
एकूणच, बदलत्या जीवनशैलीत आरोग्य जपण्यासाठी सूर्यप्रकाश, संतुलित आहार आणि गरज असल्यास पूरक औषधांचा योग्य समतोल राखणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे आरोग्य तज्ज्ञांचे मत आहे.
