मुंबई : वृत्तसंस्था
राज्यातील नाशिक येथील त्र्यंबकेश्वर मंदिराला ‘अ’ वर्गाचा दर्जा देण्यात आला आहे. आगामी काळात होणाऱ्या कुंभमेळाच्या पार्श्वभूमीवर त्र्यंबकेश्वर देवस्थानाला वर्ग ‘अ’ दर्जा जाहीर करण्यात आला. राज्याच्या नगरविकास खात्याने या निर्णयाला मंजुरी दिली. विभागीय आयुक्तांकडून या संबंधीचा प्रस्ताव पाठवण्यात आला होता. आगामी कुंभमेळा आणि बारा ज्योतिर्लिगांपैकी एक असल्याने ‘अ’ दर्जा मंदिर घोषित करण्यात आले आहे.
बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक म्हणून, त्र्यंबकेश्वर मंदिर हे अत्यंत पवित्र शिव मंदिर मानले जाते. मंदिराच्या स्थापत्यकलेवर हेमाडपंथी शैलीचा प्रभाव आहे, जी त्याच्या गुंतागुंतीच्या दगडी कोरीव कामासाठी ओळखली जाते. मंदिराला ‘अ’ वर्गाचे मंदिर म्हणून घोषित करणे त्याच्या ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक महत्त्वामुळे देखील महत्त्वाचे आहे. या काळता राज्य सरकारने सुधारित रस्ते, वाहतूक व्यवस्था आणि निवास पर्यायांसह विविध पायाभूत सुविधांच्या विकासाची योजना आखली आहे.
- तीन लिंगे: मंदिरात ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव यांचे प्रतिनिधित्व करणारे तीन लिंगे आहेत.
- कुशावर्त कुंड: मंदिर संकुलातील एक पवित्र तलाव, जो गोदावरी नदीचा उगम मानला जातो.
- गोदावरी नदी: ही नदी त्र्यंबकजवळून उगम पावते आणि भारतातील सर्वात लांब नद्यांपैकी एक आहे.
नाशिकमध्ये येणारा कुंभमेळा 14 जुलै ते 25 सप्टेंबर 2027 या कालावधीत होणार आहे. हा महत्त्वाचा धार्मिक कार्यक्रम दर 12 वर्षांनी येतो आणि लाखो भाविक, साधू आणि यात्रेकरूंना आकर्षित करतो. जे पवित्र गोदावरी नदीत पवित्र स्नान करण्यासाठी एकत्र येतात.
कुंभमेळा दोन प्रमुख ठिकाणी आयोजित केला जाईल: त्र्यंबकेश्वर आणि पंचवटी
- आखाडे आणि नागा साधू: यांनी काढलेल्या भव्य मिरवणुका आणि विधींचे साक्षीदार होण्यासाठी हजारो भाविक येथे पोहोचत असतात.
- मुक्तिधाम मंदिर, काळाराम मंदिर, पांडवलेणी गुहा आणि श्री सोमेश्वर मंदिर: या पवित्र स्थळांना भेटी आणि त्यांचे आध्यात्मिक महत्त्व अनुभवण्यासाठी भाविकांचा ओढा असतो.
- राम कुंड स्नान: पवित्र राम कुंडात विधीवत स्नान करणे यात महत्त्वाचे मानले जाते. असे मानले जाते की भगवान रामाने त्यांच्या वनवास काळात येथेच स्नान केले होते.
