वजन वाढणे ही आजच्या काळातील एक सामान्य पण गंभीर समस्या बनली आहे. जीवनशैलीतील बदल, असंतुलित आहार आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव ही वजन वाढीमागची प्रमुख कारणे मानली जात आहेत. जास्त कॅलरी असलेले अन्न, फास्ट फूड, तळलेले पदार्थ, गोड पदार्थ आणि साखरेचे अति सेवन केल्यामुळे शरीराला आवश्यकतेपेक्षा जास्त ऊर्जा मिळते. ही अतिरिक्त ऊर्जा चरबीच्या स्वरूपात साठवली जात असल्याने हळूहळू वजन वाढते.
शारीरिक हालचाल कमी होणे, व्यायामाचा अभाव आणि सतत बसून काम करण्याची सवय यामुळे कॅलरी जळत नाहीत. याशिवाय तणाव, अपुरी झोप आणि मानसिक असंतुलन यांचाही वजन वाढीवर मोठा परिणाम होतो. तणावामुळे हार्मोन्समध्ये बदल होतात, भूक वाढते आणि चुकीच्या वेळी जास्त खाण्याची सवय लागते. झोप पूर्ण न झाल्यास चयापचय मंदावतो आणि शरीर अधिक चरबी साठवू लागते.
हार्मोनल असंतुलन, थायरॉईडचे विकार, वय वाढणे आणि आनुवंशिकता ही देखील वजन वाढीची महत्त्वाची कारणे ठरू शकतात. तसेच पाणी कमी पिणे, अनियमित जेवणाच्या वेळा आणि पोषक घटकांचा अभाव यामुळे शरीराची ऊर्जा वापरण्याची क्षमता कमी होते. त्यामुळे वजन नियंत्रणासाठी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि तणावमुक्त जीवनशैली अत्यावश्यक असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
दरम्यान, वजन कमी करण्याच्या प्रयत्नात पोहा खाणे योग्य की अयोग्य, याबाबत अनेकांच्या मनात संभ्रम असतो. तज्ज्ञांच्या मते, पोहा हा हलका आणि सहज पचणारा आहार असून योग्य पद्धतीने घेतल्यास तो वजन कमी करण्यास मदत करू शकतो. पोह्यामध्ये जटिल कार्बोहायड्रेट्स असतात, जे हळूहळू ऊर्जा देतात आणि भूक लवकर लागत नाही. यामध्ये चरबीचे प्रमाण कमी असल्याने तो पोटावर हलका राहतो.
भाज्या, मटार, गाजर, बीन्स, कांदा, टोमॅटो आणि थोडे शेंगदाणे घालून बनवलेला पोहा फायबर आणि प्रथिनांनी समृद्ध होतो. यामुळे भूक नियंत्रणात राहते आणि वजन व्यवस्थापनास मदत होते. कमी तेलात बनवलेला पोहा आणि त्यासोबत दही घेतल्यास तो अधिक पौष्टिक ठरतो. वजन कमी करण्यासाठी सकाळच्या नाश्त्यात पोहा खाणे अधिक फायदेशीर असल्याचे पोषणतज्ज्ञ सांगतात. सकाळी इन्सुलिनची संवेदनशीलता जास्त असल्याने कर्बोदके चरबीमध्ये न जाता उर्जेत रूपांतरित होतात.
एकंदरीत, वजन कमी करण्यासाठी कोणताही एक पदार्थ चमत्कार करू शकत नाही. मात्र संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, शिस्तबद्ध दिनचर्या आणि योग्य प्रमाणात पोह्यासारख्या हलक्या आहाराचा समावेश केल्यास निरोगी आणि तंदुरुस्त शरीर मिळवणे नक्कीच शक्य आहे.
