नवी दिल्ली : वृत्तसंस्था
देशातील रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने नोटांबाबत मोठी घोषणा केली आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया लवकरच १०० आणि २०० रुपयांच्या नवीन नोटा जारी करणार आहे, परंतु त्यांच्या डिझाइनमध्ये कोणताही बदल होणार नाही. या नवीन नोटांवर गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांची स्वाक्षरी असेल, अशी माहिती आरबीआयने दिली आहे. ही एक सामान्य प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये प्रत्येक नवीन राज्यपालाच्या नियुक्तीनंतर त्यांची स्वाक्षरी असलेले नोट्स जारी केले जातात.
आरबीआयने स्पष्ट केले आहे की जुन्या १०० आणि २०० रुपयांच्या नोटा वैध राहतील आणि त्या बदलल्या जाणार नाहीत. आरबीआयने म्हटले आहे की, या नोटा लवकरच बँका आणि एटीएममध्ये उपलब्ध होतील. लोक रोख रक्कम कुठे सर्वात जास्त वापरतात. यासोबतच, २००० रुपयांच्या नोटा रद्द झाल्यानंतर भारतात रोख प्रवाह कसा होता हे देखील आपल्याला समजेल.
अहवालानुसार, २००० रुपयांच्या नोटांवर बंदी असूनही, देशात रोख रकमेचे चलन पूर्वीपेक्षा जास्त वाढले आहे. जर आपण आरबीआयच्या आकडेवारीवर नजर टाकली तर आपल्याला कळेल की मार्च २०१७ मध्ये रोख चलन १३.३५ लाख कोटी रुपये होते, तर मार्च २०२४ पर्यंत ते ३५.१५ लाख कोटी रुपयांपर्यंत वाढले. याशिवाय, UPI द्वारे डिजिटल व्यवहार देखील वेगाने वाढत आहेत. मार्च २०२० मध्ये, UPI व्यवहार २.०६ लाख कोटी होते, तर फेब्रुवारी २०२४ पर्यंत ते १८.०७ लाख कोटींवर पोहोचले. तर, जर आपण संपूर्ण २०२४ वर्षाबद्दल बोललो तर, या वर्षी डिजिटल व्यवहार सुमारे १७२ अब्ज झाले आहेत.
अहवालांनुसार, आर्थिक वर्ष २४ मध्ये दिल्ली, तामिळनाडू, उत्तर प्रदेश, पश्चिम बंगाल आणि कर्नाटक या राज्यांनी सर्वाधिक एटीएम पैसे काढले. खरंतर, सण आणि निवडणुकांमध्ये रोख रकमेची मागणी वाढते. याशिवाय, ग्रामीण भागात डिजिटल पेमेंटची पोहोच मर्यादित आहे, ज्यामुळे येथील लोक रोख रकमेचा वापर जास्त करतात.
