हिवाळ्याची चाहूल लागताच वातावरणात गारवा वाढू लागतो. तापमानातील घट आणि थंड हवेमुळे सर्दी, खोकला, ताप यांसारख्या आरोग्यविषयक समस्या जाणवू लागतात. अशा वातावरणात शरीराची विशेष काळजी घेणे आवश्यक असते. शरीराला पुरेसे पोषण मिळावे आणि रोगप्रतिकारक यंत्रणेचे कार्य सुरळीत राहावे, यासाठी आहारात पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करणे महत्त्वाचे आहे. आयुर्वेदातही हिवाळ्यात काही पदार्थ खाण्याचे महत्त्व सांगितले आहे. जाणून घेऊया, थंडीच्या दिवसांत कोणते चार पदार्थ आहारात समाविष्ट करावेत.
शेंगदाणे आणि गूळ
हिवाळ्यात शेंगदाणे आणि गूळ खाणे फायदेशीर ठरू शकते. शेंगदाण्यांमध्ये प्रथिने, आरोग्यदायी स्निग्ध पदार्थ आणि विविध पोषक घटक असतात. त्यामुळे शरीराला ऊर्जा मिळण्यास मदत होते. गुळामध्ये लोह आणि काही खनिजे असतात. शेंगदाणे आणि गूळ एकत्र करून लाडू तयार करता येतात. थंडीच्या दिवसांत मर्यादित प्रमाणात या लाडूंचे सेवन करता येते.
च्यवनप्राशचे सेवन करा
च्यवनप्राश अनेक आयुर्वेदिक घटकांपासून तयार केला जातो. त्यामध्ये आवळ्यासह विविध औषधी वनस्पतींचा समावेश असतो. यातील काही पोषक घटक शरीराच्या सामान्य कार्यासाठी आणि रोगप्रतिकारक यंत्रणेसाठी उपयुक्त ठरू शकतात. मात्र, च्यवनप्राशमध्ये साखरेचे प्रमाण अधिक असू शकते. त्यामुळे विशेषतः मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच त्याचे सेवन करावे.
रोज एक आवळा खा
आवळा हा व्हिटॅमिन सीचा उत्तम स्रोत आहे. व्हिटॅमिन सी शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणा योग्य प्रकारे कार्यरत ठेवण्यास मदत करते. आवळ्यामध्ये अँटीऑक्सिडंट घटकही असतात. त्यामुळे त्वचा आणि केसांच्या आरोग्यासाठीही आवळा उपयुक्त ठरू शकतो. हिवाळ्यात रोज एक ताजा आवळा खाणे फायदेशीर ठरते. आवळ्याचा रस किंवा मुरांब्याचाही आहारात समावेश करता येतो. मात्र, मुरांब्यामध्ये साखरेचे प्रमाण जास्त असल्याने त्याचे सेवन मर्यादित ठेवावे.
दुधासोबत अंजीर खा
अंजीरमध्ये फायबर, पोटॅशियम, कॅल्शियम आणि लोह यांसारखे पोषक घटक असतात. अंजीर खाल्ल्याने शरीराला ऊर्जा मिळण्यास आणि पचनक्रिया सुरळीत राहण्यास मदत होऊ शकते. हिवाळ्यात एका ग्लास दुधात दोन ते तीन अंजीर घालून उकळून घ्या. दूध कोमट झाल्यानंतर त्याचे सेवन करा. दूध आणि अंजीर यांमधून शरीराला विविध पोषक घटक मिळतात.
हिवाळ्यात केवळ पौष्टिक आहार घेणे पुरेसे नाही, तर पुरेशी झोप, नियमित व्यायाम, स्वच्छता आणि योग्य प्रमाणात पाणी पिणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. संतुलित आहार आणि आरोग्यदायी दिनचर्या यामुळे थंडीच्या दिवसांत आरोग्य चांगले राखण्यास मदत होऊ शकते.
